Your family’s $300 stake in OpenAI

Кіріспе

Жасанды интеллекттің дамуы мен қоғамдағы орны зорлаған сайын оның әлеуметтік-экономикалық әсері туралы сұрақтар көбірек талқылана бастады. OpenAI басшысы Сэм Альтманың АҚШ азаматтарына жасанды интеллект саласындағы табыстың белгілі бір бөлігін бөлісуді ұсынуы бұл талқылаулардың маңызды бөлігіне айналды. Бұл ұсыныс жасанды интеллекттің пайдасын қоғам арасында әділ тарату мәселесін көтереді және әлеуметтік қауіпсіздік қағидаттарын қайта қарастыру қажеттігін көрсетеді.

Негізгі түсіндірме

Сэм Альтманның идеясы – жасанды интеллект компанияларының табысының белгілі бір бөлігін мемлекеттік үлес ретінде беру арқылы азаматтарға қаржылық қолдау көрсету. 2021 жылы Альтман жалпы нарықтық бағасы жоғары компаниялардың жыл сайын өз нарықтық құнның 2,5%-ын арнайы қорға аударуы туралы ұсыныс жасаған. Қордың табысы адамдарға бөлініп, әлеуметтік төлем ретінде қайтарылатыны айтылған. OpenAI компаниясының қазіргі ұсынысы да осы идеяға ұқсас: АҚШ үкіметіне 5% үлес беру, ол арқылы пайдаға қол жеткізу көзделеді.

Бұл ұсыныстың екі басты негізі бар. Біріншіден, жасанды интеллект адам еңбегімен жасалған мәліметтерге сүйенеді – кітап, кино, өнер туындылары секілді. Қазіргі жағдайда осы еңбектердің авторлары жалғасты түрде қаржылық өтемақы алмайды. Қор ұсынылып отырған акциялардың үлесі осы кемшілікті біршама жою мүмкіндігін береді. Екіншіден, мұндай табыстың бөлінуі еңбек нарығының өзгерістерінен туындайтын алаңдаушылықты азайтады, яғни азаматтар жасанды интеллект саласындағы дамулардың әлеуметтік әсеріне қаржылық кепілдемелер арқылы дайындалады.

Контекст және мысалдар

OpenAI 2024 жылдың наурызында өткізген қаржыландыру сессиясы соңындағы компания бағасы 852 млрд долларға жетті. Осы бағаға сәйкес, 5% мемлекетке берілсе, оның құны шамамен 42,6 млрд долларды құрайды. АҚШ-та шамамен 133 миллион үй шаруашылығы бар, соларға бұл қаржы бөлінсе, бір отбасыға 320 доллар көлемінде акция үлестері тиеді. Дегенмен, бұл акциялар нақты халыққа таратылмай, мемлекеттік қор ретінде сақталып, оның табысы кейіннен бөлінуі ықтимал.

Бұл модельдің нақты үлгісі ретінде 1970 жылдары Алясканың мұнай табыстарынан тұрғындарға бөлінетін Аляска тұрақты қоры қарастырылады. Сол қордан алынған үлгі Сэм Альтманның жоспарына негіз болды. Пайда республикалық деңгейде нарықтар арасында таралады, бірақ бастапқыда мұнайдың шексіз емес ресурсы ретінде қарастырылған. Ал жасанды интеллект ұзақ мерзімді табыс көзі ретінде саналады.

Саяси тұрғыдан бұл ұсыныстың ықпалы жоғары. Мысалы, сенатор Берни Сандерс кейбір танымал жасанды интеллект компанияларына 50%-дық үлес беру идеясын ұсынған. Бұл азаматтардың жасанды интеллект пайдасына тікелей қатынасуын мықтап қамтамасыз етеді, бірақ алдағы кезеңде саясаттық келіссөздердің нәтижесіне тәуелді болады.

Практикалық маңызы

Жасанды интеллект саласындағы қаржылық үлесті азаматтарға тарату идеясы әлеуметтік әділдікті арттырып, адамдарды жаңа технологиялардың ықтимал теріс әсерінен қорғайды. Нақты үлес беру тәуекел мен мүмкіндікті қатар ұсынады – бір жағынан азаматтар жасанды интеллект саласының табысынан қисапты пайда көрсе, екінші жағынан бұл технологияларға деген сенімді нығайтады. Бұл ұсыныс қоғамдық пікірді жұмсарту әрі жасанды интеллект компанияларының жұмысын қолдауда маңызды рөл атқаруы мүмкін.

Дегенмен, бұл бастаманың орындалуы үшін көптеген кедергілер мен белгісіздіктер бар. Қаржылық нәтиже алу үшін компаниялардың тұрақты түрде табыс табуы, мемлекеттік басқару құрылымдарының тиімділігі, сондай-ақ заңдық және саяси шешімдердің біразы қажет. Әзірге бұл құжаттардағы жоспарлар мен ұсыныстар саясат және қоғамдық пікір тұрғысынан қарастырылуда, нақты іс-қимылдар аз.

Қорытынды

OpenAI және басқа да жасанды интеллект компанияларының табысын азаматтық қоғамға тарату идеясы технология мен экономика арасында әлеуметтік тепе-теңдікті сақтауға бағытталған маңызды ұсыныс. Оның жүзеге асуы толықтай анық емес болса да, ол жасанды интеллекттің қоғамға ықпалы мен оның пайдасының әділ бөлінісі мәселелерін қайта сараптауды талап етеді. Бұл пікірталас жасанды интеллект дамуының болашағын айқындаудың маңызды факторы болып табылады.

Дереккөз: MIT Technology Review