Трафик апаттары мен өлімін жою мәселесі
Трафик апаттары жыл сайын миллионнан астам адамды өмірден айырады. Әсіресе, балалар мен жасөспірімдер арасында ең көп кездесетін өлім себептерінің бірі ретінде тұр. АҚШ-та күн сайын шамамен жүз адам жол апатынан қайтыс болады, көбінесе бұл оқиғалар тез жүретін тас жолдарда емес, ауылдық және жергілікті көшелерде орын алады. Сондықтан жол апаттарын азайту мәселесі әлемдік деңгейде аса маңызды әрі келеңсіз жағдайларды болдырмаудың басты бағыттарының бірі саналады.
Жол апаттарының себептері және оларды болдырмау мәселелері
Жол апатының туындау себептері жиі күрделі әрі көпқырлы болады. Жүргізушілердің жылдамдықты асырып алуы немесе өз назарын бөлуі – жиі кездесетін қателіктердің бірі. Дегенмен, жол инфрақұрылымының жарамсыздығы да үлкен рөл атқарады. Мысалы, жүргізушілер қауіпсіздіктен гөрі жылдамдыққа бағытталған жолдарда қозғала алады немесе жүргізіліп жатқан көліктерде экрандар көп болғанда назар аудару қиындай түседі. Сонымен қатар, жаяу жүргіншілер, велосипедшілер және көліктердің бір-бірін көре алмауы да қауіпті жағдай туғызады.
Жол қозғалысын бәсеңдетіп, қауіпсіздікті арттыруға арналған қарапайым әрі тиімді шешімдер көп: қиылыстарды гүл шоқтарымен тарылту, жылдамдық шектеулерін төмендету сияқты. Алайда, үкіметтік бюрократия мен заңдық шектеулер мұндай шаралардың енгізілуіне кедергі жасайды. Университеттің жол қауіпсіздігі зерттеу орталығының маманы Лаура Сандттың айтуынша, бұл мәселе күрделі және көптеген факторлардан тұрады, бірақ ол жол-көлік жарақаттарын азайту үшін көптеген мүмкіндіктердің бар екенін көрсетеді.
Жол қозғалысы қауіпсіздігі саласындағы жетістіктер мен мысалдар
Жолдағы қайғылы жағдайлар тарих бойы көбейгенімен, АҚШ-та 1930 жылдардағы халықтың 100 мың адамына шаққандағы ең жоғарғы көрсеткіштен бері төмендеген. Дегенмен алдыңғы онжылдықта жаяу жүргіншілердің өлімі айтарлықтай ұлғайған. Бұл жағдай қоғамды жол қауіпсіздігі саясатының маңыздылығына назар аудартты.
Мысал ретінде Нью-Джерсидегі Хобокен қаласын келтіруге болады. 2017 жылдан бері онда жол апатынан адам өлген емес. Бұл жетістік қоғамдық көлікті дамыту, жаяу жүргіншілердің қозғалысын жеңілдету үшін жол шеттерін кеңейту, сонымен бірге апат көп болатын қиылыстарда камералар арқылы бақылау орнату шараларының нәтижесі. Дегенмен, мұндай жетістіктерге жету оңай емес. Мысалы, қауіптілігі дәлелденбеген қиылыста автотұрақ орнын жабып, жол шетін кеңейту үшін қарсылыққа кезігеді. Хобокеннің көлік және автотұрақ басқармасының өкілі Грег Франчесенің айтуынша, осындай шараларды енгізу арқылы сақтандыру механизмін сатуға тырысқандай болады, ал бұл әркімге түсінікті болмауы мүмкін.
Жалпы, барлық аймақ пен қалаға жарамды бір шешім жоқ. Нью-Йорк қаласына жақын орналасқан Хобокен шағын, қоғамдық көлікке негізделген қала болғандықтан, оның тәжірибесі транспорты ауыр және кеңірек мекендерде дәл қайталанбайды. Сол себепті, әр жердің ерекшелігіне қарай жол қауіпсіздік шараларын бейімдеу қажет.
Бұл тұрғыда Канаданың Альберта провинциясындағы Эдмонтон қаласы қызықты мысал. Мұнда 2015-2020 жылдары жылдамдық шектеулерін реттеу мен жаяу жүргіншілер өткеліндегі жарық сигналдарын жақсарту арқылы жол апаттарындағы өлім-жітім 63 пайызға, ауыр жарақаттар 40 пайызға азайды. Бұл қала автокөліктер көбірек қатынаса да, бағытталған шаралардың тиімділігін көрсетті.
Жол қозғалысын қауіпсіз етуге бағытталған практикалық маңыздылық
Қауіпсіздік шараларын жүзеге асыру үшін қиылыстардағы қозғалысты реттеу мен сигналдарды өзгерту туралы білім бар. Ең күрделі мәселе – бұл өзгерістерге қаржылық көмек табу, сондай-ақ халық пен биліктің қолдауын алу. Қоғам мен үкімет арасындағы ынтымақтастық пен еріктілік жол қозғалысын қауіпсіз ете алады.
Осыны ескере отырып, жолдағы қайғылы оқиғаларды азайтуға бағытталған шаралар, олардың тиімділігі мен құрылымын талдап отыру маңызды. Әрбір аймақ өзіне сай жұмыс істейтін стратегия жасауға тиіс, сонда ғана адам өмірін сақтау мәселесінде шынайы алға жылжу мүмкін.
Қорытынды
Жол апаттарын азайту адам өмірін сақтауда және қоғамның әл-ауқатын арттыруда шешуші рөл атқарады. Бұл үшін жол инфрақұрылымын жетілдіру, жылдамдық шектеулерін орынды қою, қоғамдық көлікті дамыту және тұрғындардың санасын өзгерту қажет. Әлемде табысты тәжірибелер бар, оларды үйреніп, әртүрлі жағдайларға бейімдеп жүзеге асыру арқылы жолдағы қайғыларды азайтуға болады.
TAGS: жол қауіпсіздігі, апаттарды азайту, қоғамдық көлік, жылдамдық шектеулері, жаяу жүргіншілер, инфрақұрылым, жол қозғалысы
Дереккөз: MIT Technology Review
