Rogfast — дүниежүзіндегі ең терең және ең ұзын теңізасты автожол туннелі

Теңіз астына салынатын жол туннельдері — инженерлік шеберлік пен технологиялық қиыншылықтардың ең жоғарғы шегі болып табылады. Rogfast туннелі Норвегияның батыс жағалауындағы фьордтардың астынан өтетін дүниежүзіндегі ең ұзын және ең терең теңізасты автожол туннелі ретінде салынуда. Бұл жоба тек қаржылық және техникалық күрделілігімен емес, сонымен бірге табиғат күштеріне қарсы тұра білудегі төзімділігімен де маңызды.

Жобаның мәні және маңыздылығы

Rogfast туннелі ұзындығы 26,7 км, тереңдігі теңіз деңгейінен 390 метр төмен орналасады. Мұндай масштабтағы жоба теңіз деңгейінен осылай тереңдеген жол туннельдерін жасау тәжірибесінде бұрын-соңды болмаған. Норвегиядағы бұл жоба құрылыстың ең озық әдістерін талап етеді, себебі теңіз суының басымы барынша жоғары, ал геологиялық құрылым күрделі және күресуге мәжбүр етеді.

Бұл туннель батыс Норвегиядағы Stavanger және Bergen қалаларын байланыстыратын жолды өзгертеді. Жоба аяқталған соң, екі паромдық бағыт жойылып, жол жүру уақыты 40 минутқа қысқарады. Теңізасты жол көлігіне арналған төрт жолақты тасжолдармен қамтамасыз етіледі, оның ішінде су астындағы екі дөңгелек қиылысы бар, бұл қайта қозғалысты жеңілдетеді.

Құрылыс технологиялары мен геологиялық қиындықтар

Туннель құрылысында Норвегия көп жағдайда бұрғылау мен жарылыс әдісін қолданады, бұл салыстырмалы түрде туннель қазғыш машиналарды пайдаланудан гөрі икемдірек болып, әртүрлі тау жыныстарына бейімделуге мүмкіндік береді. Әр жарылыс шамамен 5-6 метр жол туннелін ашады. Құрылыс екі жағынан, солтүстіктен және оңтүстіктен жүргізіледі, және күнделікті лазерлік сканерлеулер арқылы бағыттың дәлдігін тексереді.

Терең жер қабаттарындағы геологиялық құрылым өте күрделі. Мұнда мұздықтың әсерінен ежелден қалыптасқан әртүрлі, кейбір жерлерде қатты, ал кей жерлерде аймағы белгісіз тау жыныстары бар. Филлит секілді кей жыныстар жұмыс істеуге қолайлы, өйткені ол тығыз әрі сулы сіңімділігі төмен. Дегенмен, қатты және үнемі су өтетін жыныстар құрылыс барысын тежейді.

Су асты қысымымен күрес

Теңіз деңгейінен тереңдікте орналасуы теңіз суының жоғары қысымымен күресуді талап етеді. Су астынан келетін қысым 500 фунттан астам үше шаршы дюймге бағытталады, бұл тоннельдің су астында қалып, су жібермей тұруын мүмкін ете алады. Жұмыстан бұрын, алдымен жарылыс жасалатын жердің су өткізгіштігі тексеріледі: 25-30 метрге дейін ұсақ бұрғылалып, суда қалай ағып жатқанын бақылайды. Егер ағып кету мөлшері шектен асса, арнайы цемент тәрізді ерітіндімен тесік қалдырылған аймақтарды толтырады.

Құрылыстың контексті және тәжірибе

Rogfast туннелі салу Норвегияның көптен жинақталған туннель тәжірибесіне негізделген. Елде мыңдаған километр туннель салынған, бұл жобаларды жүргізуге қажетті дағдыны қалыптастырған. Елдің жағалауы ұзақтық жағынан Канададан кейін екінші орында тұрады, ал аралдар мен фьордтар арқылы байланысқа көп уақыт кетеді. Сондықтан осындай туннельдер көлік қозғалысының жылдамдығын арттыруға септігін тигізеді.

Туннельдің екі сағаттық ауысымда 12 сағат жұмыс істейтін мамандары теңіз қазбасындағы инженерлік қиыншылықтарды еңсеру жолын іздейді. Жұмыс барысында жарылыстың қатты дыбысы, жоғары қысым мен қоршаған ортаның жабықтығы секілді факторларға қарамастан, туннельдің дәлдігі мен қауіпсіздігін сақтау басты мақсат болып табылады.

Жобаның практикалық маңызы

Бұл туннель батыс Норвегияның тұрғындары мен экономикалық дамуына жоғары ықпал етеді. Ол паром жолдарын қысқартып, тасымалдауды жылдамдатады, Инфрақұрылымды жақсартады. Нәтижесінде, аймақаралық байланыс нығаяды, тауарлар мен адамдардың еркін қозғалысы жеңілдейді.

Сонымен қатар, жоба әлемдік инженерлік тәжірибеге жаңа белес қосады. Мұндай теңізасты ұзын туннельдерді жасаудағы тәжірибелер басқа елдер үшін үлгі болады, олар құрылыс әдістерін жетілдіруге және технологиялық шешімдерді қолданудағы ілгерілеуге ықпал етеді.

Қорытынды

Rogfast туннелі физика мен геология заңдарына қарсы күресте жоғары инженерлік жігер мен технологиялық жетістіктердің белгісі. Ол теңізасты жолдарының құрылысында заманауи тәсілдер мен ерекше дағдыларды талап етеді. Бұл жоба Норвегияның табиғи шектеулерін жеңудің және көлік инфрақұрылымын жақсартудың тамаша үлгісі әрі әлемдік деңгейдегі маңызды құрылыс жетістігі болып саналады.

TAGS: теңізасты туннель, инженерлік құрылыс, Норвегия, жарылыс әдісі, геология, инфрақұрылым, көлік дамуы

Дереккөз: MIT Technology Review