Қалайша адамдар жасанды интеллектіні нақты пайдаланып жүргенін әлі толық білмейміз
Жасанды интеллектінің (ЖИ) кеңінен таралуы сан қилы сұрақтардың пайда болуына себеп болды. Бұл технологияны адамдардың қалайша пайдаланатыны туралы толық әрі ашық ақпараттың жоқтығы шешім қабылдауда қиындық туғызады. Сондықтан, ЖИ-дың нақты пайдаланылуы жайлы деректер мен зерттеулердің жетіспеушілігі маңызды мәселе ретінде қаралады.
Жасанды интеллектіні қолдану туралы мәліметтердің шектеулігі
Жасанды интеллект компаниялары, мысалы Anthropic пен OpenAI, Claude мен ChatGPT сияқты өнімдерін пайдалану жайлы есептерді жариялайды. Алайда сол жарияланған ақпаратты тек өздері қолайлы деп тапқандарымен шектейді. Мәліметтерді тәуелсіз қайнар көздер арқылы растау мүмкін емес. Stanford Trustworthy AI Research (STAIR) зертханасының PhD докторанты Анка Реюэлдің айтуынша, бұл мәселені шешуге бағытталған AI Observatory атты жаңа зерттеу жобасы бар. Бұл платформа пайдаланушылардың келісімімен жиналған деректер негізінде Claude, Gemini сияқты танымал модельдермен жүргізілген нақты диалогтарды талдайды және біріктіреді. Жобаның мақсаты – зерттеушілер мен шешім қабылдаушыларға генеративті ЖИ-дың нақты пайдаланылуы туралы тәуелсіз ақпарат ұсыну.
Қолданыс ерекшеліктері мен кемшіліктері
AI Observatory зерттеулері көрсеткендей, әртүрлі модельдерде қолдану айтарлықтай ерекшеленеді әрі уақыт өте өзгерістер байқалады. Үлкен компаниялардың есептерінде көп жағдайда жұмыспен байланысты қолданыс пен өнімділікке басымдық беріледі, ал жеке қажеттіліктер мен сезімтал тақырыптар елеусіз қалады.
Мысалы, Anthropic Economic Index негізінен Claude моделінің жұмыс пен өнімділікке қатысты қолдануларын талдейді. AI Observatory әдістерін қолданғанда, зерттеушілер деректердің 48%-ын сүзгіден өткізе алмайтындығын анықтады. Елеусіз қалған әңгімелер арасында денсаулық, қарым-қатынас мәселелері, заңсыз немесе жағымсыз мазмұндар, қолсұғылмайтын тақырыптар көптеп кездеседі. Бұл көрсеткіштер Anthropic деректерінен айтарлықтай жоғары.
OpenAI-дың 2025 жылғы ChatGPT қолданылуы туралы есебі бойынша тұтынушылардың тек 30%-ы жұмысқа қатысты сұраныстармен байланыста болған.
Жасанды интеллектінің әртүрлі модельдері мен диалог ерекшеліктері
AI Observatory зерттеулері бойынша қолданушылар мен модельдер арасындағы диалогтар арасындағы айырмашылықтар айқын көрінеді. Мысал ретінде, Grok пен Gemini функциялары жиі ақпарат алу үшін пайдаланылады: Grok, әсіресе, жаңалықтар мен саясатқа қатысты ақпаратты алуда танымал, бірақ осы жерге жалған ақпараттар көп жиналады. Ал Anthropic көбінесе бағдарламалау үшін, Gemini әлеуметтік және рольдік ойын түрінде, ChatGPT үй тапсырмаларына қолдау көрсету мақсатында қолданылған.
Сонымен қатар, бір модельдің түрлі нұсқалары арасында да айырмашылықтар бар. Мысалы, ChatGPT GPT-3.5 нұсқасымен сұхбаттар қысқа әрі нақты болса, GPT-4o нұсқасы эмоционалдық тәуелділікке ықпал етуімен ерекшеленеді, сондықтан сұхбат ұзақ әрі көп сатылы болады.
Зерттеулердің маңызы мен тәуелсіздік қажеттілігі
Anthropic пен OpenAI 1 миллионнан астам диалог деректерін талдағанымен, олардың есептері компанияның қызығушылықтары мен зерттеу бағыттарына тәуелді. Оларға деректерді толық әрі ашық көрсету міндеті қойылмаған. AI Observatory жобасы 5 мыңнан астам қолданушы мен 52 түрлі модельдің 24 521 әңгімесін біріктіріп, жалпы талдауды ұсынады. Бұл — зерттеушілер мен саясат жасампаздар үшін маңызды ресурс.
Тәуелсіз зерттеушілердің пікірінше, компаниялар өздерінің чат деректеріне толық қолжетімділік бермей, тек өздеріне тиімді ақпараттармен шектеледі. Сол себепті, жасанды интеллектіні пайдалану туралы шынайы көріністің алынуы қиынға соғады.
Қорытынды
Жасанды интеллектіні адамдар нақты қалай қолданатынын толықтай білу әлі де қиын. Тек компанияларға ғана тәуелді ақпарат шешім қабылдауда кемшіліктерге алып келеді. Сондықтан тәуелсіз әрі жан-жақты зерттеулер маңызды. AI Observatory жобасы осы бағытта айтарлықтай қадам жасап, алуышыларға кеңірек әрі ашық деректер жинақтап ұсынады. Ал алдағы уақытта компаниялардың да деректерді ашық түрде бөлісіп, пайдаланушылардың құпиялылығын сақтай отырып, жан-жақты талдауға мүмкіндік беруі қажет.
Дереккөз: MIT Technology Review
