Қабырғада орын алған хантавирус эпидемиясы туралы не білу қажет

Кіріспе

Саяхат кезінде қарсаңында вирус жұқтыру оқиғаларының болуы адам денсаулығына қауіп төндіреді. Соңғы кезде Нидерланды туымен жүретін круиздік кеме экипажы мен жолаушылары арасында хантавирус инфекциясы таралды. Бұл вирус ақ тышқандар арқылы жұғатын, сирек кездесетін және ауыр түрі бар дерт саналады. Осы оқиға халықаралық деңгейде медициналық және эпидемиологиялық назарға іліккен. Осы мақалада хантавирус туралы негізгі түсініктер, оның таралу ерекшеліктері және қауіптерін сараптап, әлеуметтік және медицина саласына тигізетін әсерлерін қарастырамыз.

Хантавирус деген не?

Хантавирус – негізінен гризундар (ақ тышқандар) арасында таралатын вирус түрі. Адамдарға бұл вирус жануарлардың нәжісі, зәрі немесе сілекейі арқылы жұғады. Жануарларға вирус ауру тудырмайды, ал адам организмінде ол ауыр жұқпалы дертке әкеледі. Вирус түрлеріне байланысты ауру белгілері әртүрлі болады. Американың кейбір түрлері өкпе мен жүрек қызметіне зиян келтіретін кардиопульмонар синдромын туғызады, оның өлім-жітімі 50 пайызға дейін жетуі мүмкін. Мұндай жағдайлар өткен жылы белгілі актер Жен Хэкманның әйелі музыкант Бетси Аракаваға да әсер еткен болатын.

Жұқтырғандар саны мен оқиғалардың хронологиясы

2024 жылдың сәуір айының басында MV Hondius кеме бортында бір жолаушының тыныс жолдары ауру белгілері пайда болды. Ол үш күннен соң өмірден озды. Оның әйелі кейін Saint Helena аралында кемеден түскен, бірақ ауру белгілері ауырлап, Африканың Оңтүстік Джоннесбург қаласына ұшып бара жатып қайтыс болды. Жұқтырғаны расталып, Оңтүстік Африканың Ұлттық жұқпалы аурулар институты зерттеу нәтижесінде хантавирус диагнозын қойды. Әйелден бөлек тағы бір адам сәуір айының соңында қайтыс болды. Басқа төрт жолаушыға ауру белгілері байқалып, олар эвакуацияланды: бірі Оңтүстік Африкаға, үшеуі Нидерландқа жөнелтілді. Бортта болған сегізінші адам Лихтенштейнде ауру белгілерін көрсетті. Цюрих және Женева университеттері оның Андез вирусына шалдыққанын анықтады. Андез вирусы – адамдар арасында жұғу қаупі бар хантавирус түрі.

Осы оқиға пандемия басы ма?

Маман пікірлеріне қарағанда, бұл жағдай 2020 жылғы коронавирус пандемиясы деңгейіне жетпейді. Андез вирусы жаңа зерттелінген вирус емес, ғылымда ол туралы түсінік бар. Аргентина мемлекеті диагностикалық құралдарды ұсынып отыр. Андез вирусы жоғары тығыз әрі ұзақ мерзімді контактілерде ғана жұғады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәлімдеуінше, вирустың таралуы бір отбасы мүшелері немесе медициналық қызметкерлер арасында байқалады. Кеме жағдайы даушылар арасында тығыз қарым-қатынас орнайтын жабық орта ретінде сипатталды. Осы себептен таралу тізбегі кеңінен жайылмайды деп бағаланады.

Кеменің қалған жолаушылары мен экипажы жайлы

Барлық жолаушылар өз кабинеттерінде уақытша қалуға шақырылған. Кемедегі бөлмелер санитарлық өңдеуден өтіп жатыр. WHO және Еуропалық ауруларды бақылау орталығының дәрігерлері кеме бортында барлығын тексеруде. Негізінен басқа жолаушыларда ауру белгілері байқалмаған, бұл оң нәтиже саналады. Алайда, инкубациялық кезең ұзақ уақытқа созылуы – шамамен алты апта. Сондықтан адамдарға медициналық маска тағу ұсынылады. WHO басшысы Тедрос Адханом Гебрейесус кеме капитанымен байланыста екендігін және жолаушылардың көңіл-күйі жақсарғанын жеткізді.

Андез вирусы туралы толық ақпарат

Андез вирусы – хантавирус түрлерінің ішіндегі адамдар арасында жұғатын жалғыз түр. Ол көбіне ұзақ және жақын қарым-қатынаста ғана таралады. 2018-2019 жылдары Аргентинада мұндай вирус жұғуы тіркелген, 34 жағдай анықталып, олардан 11 адам қайтыс болған. Сол оқиға кезінде вирус жұқтырған адам әлеуметтік шараға қатысып, сол жерде таралған. Бұл оқиға қазіргі уақытта қарастырылып отырған жағдайға ұқсайды. WHO-ның болжамынша, егер елдер шұғыл шараларды қолға алатын болса, бұл эпидемия шектеулі болады және кеңінен таралмайды.

Хантавирусқа қарсы ем-шаралар және алдын алу

Хантавирусқа қарсы арнайы емдеу әдістері мен вакцина әзірленбеген. ДДСҰ ауру симптомдарын байқалған адамдарға ерте және қарқынды медициналық көмек көрсетуді ұсынады. Бұл шаралар адамның өмірін сақтап қалуда маңызды рөл атқарады. Вирус жұғу жолдарын зерттеу жүргізіліп, жұқтыру жағдайларының толық себебі анықталуда. Аталған жұп Аргентина, Чили және Уругвайдағы құстарды бақылау сапарынан соң кемеге мініп, вирус жұқтыру мүмкіндігі бар аймақтарға барған.

Вирустың кемеден тыс таралуы және бақылау

Науқастардың кемеден тыс жерде де белгілер көрсетуі туралы хабарламалар бар. WHO бұл жағдайларды мұқият зерттеуде. Кеме мен оның жолаушыларымен байланысты орын алған ықтимал жағдайларды әр елдің денсаулық сақтау қызметтері қадағалауда. АҚШ-тың бірнеше штаттары кемеден түскен азаматтарын бақылап отыр. WHO мен АҚШ орталықтар денсаулық сақтау қызметтері арасындағы ақпарат алмасу үзілмей жүзеге асты. Бірақ қызметкерлер санының қысқаруы мен бюджеттік қиындықтар АҚШ-тың эпидемиологиялық қауіпке қарсы дайындығын әлсіреткен.

Алдағы кезеңге көзқарас

Кеменің Канар аралдарындағы Тенерифе портында тоқтау күні белгіленген. WHO испан үкіметімен бірлесіп, жергілікті тұрғындарға және кемедегі жолаушыларға қауіп аз болуын қамтамасыз етеді. Ғалымдар қатерлі жағдайларды жақсы зерттеп, вирус геномын толықтай құрастыру жұмыстары жалғасуда. Қазіргі мәліметтер бойынша вируста бұрынгы өзгерістер байқалмады. Медициналық бақылау және алдын алу шаралары эпидемияның таралуын тоқтатуға мүмкіндік береді.

Қорытынды

Хантавирус инфекциясы – ерекше жағдайларда қауіп төндіретін, аса ауыр сырқаттардың бірі. Алайда, қазіргі шағын эпидемия шектеулі жанұялық және жабық кеңістікте болғандықтан, оны пандемия деңгейіне жеткізбеуге болады. Медициналық сарапшылардың айтуынша, тиісті алдын алу шараларын қолдану және халық арасында ақпараттық жұмыстарды жүргізу ауыр зардаптарды болдырмайды. Адамдардың қауіпсіздігі басты назарда.

TAGS: хантавирус, круиздік кеме, Андез вирусы, эпидемия, денсаулық сақтау, жұқпалы аурулар, ДДСҰ

Дереккөз: MIT Technology Review