Мектеп оқушыларына арналған ЖИ-промттар: қалай дұрыс қолдану керек?
Жасанды интеллект оқушыға дайын жауап беретін құрал емес. Егер оны солай қолданса, білім тереңдемейді, тек тапсырма «жабылғандай» көрінеді. Ал ЖИ-ды дұрыс пайдаланған жағдайда, ол ойлауға көмектесетін, түсіндіріп беретін және шешім табуға бағыттайтын көмекшіге айналады.
ЖИ-мен жұмыс істеудегі басты қағида — жауабын емес, жолын сұрау. Яғни есептің шешімін емес, оны қалай шығару керегін, мәтінді емес, ойды қалай дамытуға болатынын сұрау маңызды.
Мысалы, «реферат жазып бер» деудің орнына, «осы тақырыпты ашу үшін қандай жоспар құруға болады?» деп сұрау әлдеқайда тиімді. Немесе «есептің жауабын айт» емес, «осы есепті шешудің бірнеше жолын түсіндір» деп бағыт беру керек.
Төменде мектеп бағдарламасындағы негізгі пәндер бойынша оқушыны ойлануға үйрететін ЖИ-промттар жинағы ұсынылады.
Қазақ тілі мен әдебиетке арналған промттар
- Осы тақырып бойынша шығарма жазу үшін қандай ойларды қозғауға болады? Өмірден мысал келтір.
- Берілген мәтіннің негізгі ойын қысқаша түсіндіріп бер.
- Кейіпкердің іс-әрекетіне баға бермей, оның мінезін сипаттап көр.
- Осы тақырыпқа кіріспе мен қорытынды қалай жазылады?
- Мәтіндегі күрделі сөздер мен тіркестердің мағынасын түсіндір.
Математикаға арналған промттар
- Осы есепті шығару жолын қадамдап түсіндіріп бер.
- Бұл есепті шешудің басқа тәсілі бар ма? Егер бар болса, салыстырып көрсет.
- Қандай формуланы қолдану керек және не үшін?
- Осындай есеп өмірде қай жерде кездесуі мүмкін?
- Қате шығатын жерлерін алдын ала көрсетіп бер.
Тарих пәніне арналған промттар
- Осы оқиғаның себептері мен салдарын түсіндіріп бер.
- Бұл тарихи кезеңнің қазіргі заманмен қандай байланысы бар?
- Бір тарихи тұлғаның рөлін бейтарап түрде сипатта.
- Осы оқиға болмағанда, тарих қалай өзгеруі мүмкін еді?
- Берілген датаның маңызын қысқаша түсіндір.
Физика және химия пәндеріне арналған промттар
- Бұл құбылыс қалай жұмыс істейді? Қарапайым тілмен түсіндір.
- Формула нені білдіреді және оның әр бөлігі қандай мағына береді?
- Осы заңдылықты күнделікті өмірден мысалмен түсіндір.
- Тәжірибе жасау кезінде нені ескеру керек?
- Бұл тақырыптан жиі жіберілетін қателер қандай?
Биология және география пәндеріне арналған промттар
- Бұл процесс ағзада немесе табиғатта қалай жүреді?
- Себеп–салдар байланысын схема түрінде түсіндір.
- Осы тақырыпты оқушыға оңай есте сақтау үшін қалай түсіндіруге болады?
- Табиғаттағы немесе адам өміріндегі маңызын айт.
- Экологиялық немесе денсаулыққа қатысты байланысын көрсет.
Эссе, жоба және презентацияға арналған промттар
- Осы тақырып бойынша жоба жасау үшін қандай жоспар құруға болады?
- Презентацияның құрылымы қандай болғаны дұрыс?
- Тақырыпты қорғау кезінде қандай сұрақтар қойылуы мүмкін?
- Осы ойды дәлелдеу үшін қандай мысалдар келтіруге болады?
- Қорытынды бөлімді қалай әсерлі жазуға болады?
Қорытынды
Жасанды интеллект — оқушының орнына ойлайтын құрал емес. Ол — дұрыс сұрақ қойылған кезде ғана пайда әкелетін көмекші. Егер оқушы ЖИ-ды түсіндіру, салыстыру және ойлану үшін қолданса, оқу процесі әлдеқайда тиімді болады.
