Еуропадағы аптап ыстықтың электр энергетикасына әсері

Қазіргі кезеңде Еуропа құрлығында бұрынық сирек кездесетін аптап ыстық белең алып, бұл жағдай электр энергетикалық жүйеге ерекше қысым түсіруде. Адамдар салқындық іздеп желдеткіш пен ауа баптау құрылғыларын белсенді пайдалану нәтижесінде электр қуатының тұтынуы күрт өсті. Алайда, мұндай талапты қамтамасыз ету бірқатар электр станцияларының жұмысына кедергі келтіріп отыр.

Аптап ыстықтың салдары мен электр станцияларының жағдайы

2023 жылғы маусымның 23-і күні Францияда ең жоғары температура зиянсыз жазылған 1947 жылнан бері алғаш рет тіркеліп, 44 градустан асқан аптап ыстық байқалды. Түнгі температура да тым жоғары болып, өзен суының қызуын арттырды. Бұл ядролық электр станциялары үшін қауіпті жағдайға айналды, себебі олар салқындату үшін өзен суын пайдаланады. Гольфеш электр станциясының екінші блогы өзен суының температурасы қауіпсіз деңгейден асып кеткендіктен жабылды.

EDF компаниясының өкілі Brid Nelligan-ның айтуынша, бұл қауіпсіздік шарасы болды. Қыздыру деңгейі 28 градусқа дейін жеткен су салқындату құрылғылары арқылы өтіп, қайта өзенге қайтарылғанда талап етілген рұқсат шегінен асқандықтан жабу қажет болды. Ядролық электр станцияларының бірқатары жұмыс қуатын төмендетуге мәжбүр болды, мысалы Nogent-sur-Seine станциясының бір блогы қуатты азайтты.

Бұл жағдай бұрын да қайталанып келген: 2025 жылғы шілдедегі аптап ыстық кезінде жеті гигаваттан астам ядролық энергия өндірісі тоқтатылды, бұл Ирландияның бүкіл электр желісінің қуатынан үлкен көрсеткіш еді.

Электр энергиясын өндіру саласындағы жалпы қиындықтар

Ядролық сектордан бөлек, су электр станциялары да құрғақшылық пен су тапшылығынан зардап шегеді. 2025 жылдың алғашқы бес айында жоғары температура және су деңгейінің төмендеуі Еуропада су электр станцияларының қуатын 13 пайызға азайтты. Қазба отынын қолданатын станцияларда, соның ішінде көмір және табиғи газға негізделгендерде де жоғары температура техникалық жабдықтардың жұмысын тежеуі мүмкін.

Мысалы, Ұлыбританиядағы бес газ станциясы жоғары температура салдарынан қуатын қысқартты, жалпы қуаттан 2,5 гигават түсті. Бұл көрсеткіштер электр желісінің сенімділігіне әсер етеді.

Ыстықтың салдарынан электр энергиясына сұраныстың артуы және шешу жолдары

Энергетика сарапшыларының пікірі бойынша, электр желісіндегі қысымның себептерінің бірі – салқындату құрылғыларына деген сұраныстың күрт өсуі. Мысалы, Ұлыбританиядағы үй шаруашылығында ауа баптау құрылғыларының саны екі есе ұлғайды.

Әлемдік деңгейде климаттың жылынуына байланысты ыстық толқындардың жиілейтіні болжанып, салқындатуға арналған энергия тұтынуы 2050 жылға қарай екі еселенеді. Мұндай өзгерістер энергетика жүйелерінің икемділігі мен төзімділігін арттыруды талап етеді. Мысалы, жазғы шыңдарды болжау, салқындату сұранысын икемді ету, қуат жүйелерін жоғары температураға бейімдеу, батареялар мен басқару жүйелерін қолдану сияқты шаралар тиімді болады.

Дегенмен, мұндай бейімделу қымбатқа түседі. EDF компаниясы климаттық қатерді бағалау барысында ядролық және су электр станцияларын жаңарту шығындары келесі 15 жылда жыл сайын шамамен 600 миллион еуроға жуықтайтынын көрсетті.

Қорытынды

Еуропадағы аптап ыстық электр энергетикасына елеулі әсер етеді. Температураның жоғарылауы салдарынан ядролық және су электр станцияларының жұмысында шектеулер пайда болады, ал ауа баптау құрылғыларына қажеттілік электр энергиясының жалпы тұтынуын арттырады. Бұл жағдай энергетика жүйелерінің тұрақтылығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жаңа технологияларды ендіру және климаттық өзгерістерге бейімдеу шараларын жеделдетуді талап етеді.

TAGS: аптап ыстық, электр энергетикасы, ядролық энергия, су электр станциялары, климаттық өзгерістер, энергетикалық жүйе, салқындату сұранысы

Дереккөз: MIT Technology Review