Еңбек нарығындағы енгізуші деңгейдегі жұмыс проблемасын шешу уақыты келді

Жасанды интеллект адамның жұмысқа орналасу құрылымын түбегейлі өзгертіп жатқаны туралы пікірлер кеңінен тарағанымен, массалық жұмыссыздыққа қатысы бар бірқалыпты жағдай байқалмады. Дамыған елдердегі жалпы жұмыспен қамту деңгейі тұрақты күйде қалып отыр. Десе де, жасанды интеллекттің жұмыс нарығындағы өзгерістердің алғашқы және ең сезімтал сатысы – бастаушы деңгейдегі қызметкерлердің жұмысына тигізетін ықпалы жасырын күйде жүріп жатқанын аңғаруға болады.

Жасанды интеллект және бастаушы деңгейдегі жұмысшылардың жағдайы

Stanford Digital Economy Lab әзірлеген зерттеу жұмысына сәйкес, 22-25 жас аралығындағы жас мамандар арасында, әсіресе жасанды интеллектпен тығыз байланысты салаларда, жұмысқа орналасу деңгейі 16 пайызға төмендеді. Бұл өзгеріс басқа факторлар есепке алынғаннан кейін де байқалған. Ал кеңірек тәжірибесі бар қызметкерлер үшін жұмыстан шеттетуден айтарлықтай өзгеріс жоқ. Сондықтан бұл құбылыс бастапқы қызметке ауыз салғанда басталатын өзгерістерге тән.

Мәселен, инженерлік, бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу, клиенттерге қызмет көрсету, ақпараттық жүйелерді басқару сияқты салалардағы бірінші баспалдағы лауазымдар AI қолданысының әсерінен нашарлаған. Бұл жағдай компаниялардың қарапайым және қайталанатын тапсырмаларды жасанды интеллект көмегімен орындап, бастаушы деңгейдегі қызметкерлердің орнына қолдануының көрінісі болып табылады.

Оқу орны мен жұмыс орны арасындағы алшақтықтың ұлғаюы

Жұмыс іздеген жастардың жағдайы да ауырлай түсуде. Жаңа оқу бітірген түлектер жұмысқа орналасу барысында жүздеген өтініш білдіріп, ұсыныс алу мүмкіндігін күткен кезде қаржылық және психологиялық қысымға түседі. Соңғы мәліметтерге қарағанда, АҚШ-та түлектер арасындағы жұмыссыздық 5,6 пайызға жетіп, дипломдық емес жұмыстардағы төменгі квалифкациядағы жұмысшылардың үлесі 42,5 пайызға көбейді. Бұл көрсеткіштер пандемиядан кейінгі кезеңнен бері ең жоғары деңгейде.

Жасанды интеллект әсері жұмысқа жаңа келушілерге тосқауыл қойып, олардың кәсіби даму мүмкіндігін тежейді. Бұл жағдай жеке тәуелсіздікті кешіктіру, отбасы құрғысы келу мерзімінің жылжуы салдарын тудырады және бірінші еңбек тәжірибесінің бағаланбауы сезімін күшейтеді.

Жасанды интеллекттің жұмыс орны мен оқыту жүйесіне ықпалы

Бастаушы деңгейдегі жұмыс орындары еңбек нарығында оқу мен тәжірибенің маңызды құралдары саналады. Мысалы, жас аналитиктер қай деректерге сенуге болатынын, жаңа бағдарламалық жасақтаушылар жүйенің қалай істен шығатынын, жаңа маркетологтар тұтынушы мінез-құлқын зерттеуді үйренеді. Егер бұл деңгейдегі жұмыстарды жасанды интеллект басып алса, компаниялар қысқа мерзімде үнемді бола алады, алайда ұзақ мерзімде қоғамның кәсіби қабілеті төмендейді.

Еңбек нарығында жастарды оқытудың қазіргі тәсілі өзгеруі керек. Бағдарламалау дағдыларына үйрету бұрын тиімді болса, енді тек программалау қана емес, AI жүйелерін қадағалап, олардың нәтижесін түсіну мен тексеру қабілеті маңызды болды. Сондықтан университеттер мен колледждер білім беру бағдарламаларына AI сауаттылығы, деректерді талдау, сұраныс негізіндегі жұмыс үрдістерін меңгеру, және салалық бағалау секілді жаңа дағдыларды енгізуі қажет.

Жасанды интеллект және болашақ жұмыс нарығының талабына сай дайындау

Тек істейтін жұмыстан гөрі, болашағын ойлаған компаниялар жастарды қысқа мерзімді шығын ретінде емес, жақсы оқытылатын, болашақта өнімділікті арттыратын кадрлар ретінде қарастыруы тиіс. Оқыту мен қолдану тәжірибесін арттыру мақсатында білім алушыларға жалақы төленетін тәжірибелер, оқыту орындары мен жұмыс берушілер арасындағы байланысты күшейту қажет.

Мемлекеттер жұмыс берушілерге нақты жасалды–жатыс шарттарына бағытталған салықтық жеңілдіктер мен гранттар ұсынуы тиіс. Бұл жастарды AI технологияларымен жұмыс істеуге үйретіп, болашақ еңбек күшінің негізін құрайтын мүмкіндік береді.

Жұмыс берушілер пайдаланатын AI жүйелерінің тиімділігін қысқа мерзімде ғана емес, ұзақ мерзімді перспективада саралап, жұмыстан шығару арқылы ғана емес, білім берудің маңыздылығын түсіну маңызды. Болашақта AI-мен жұмыс істей алатын жоғары білікті кадрлар алдымен бастаушы деңгейдегі қызметкерлер арасынан шығады.

Қорытынды

Жасанды интеллект саласында сауаттылық еңбек нарығында бәсекеге қабілеттіліктің негізгі факторы болып қалған. Тек технологияны меңгеріп қана қоймай, оны өз саласында тиімді пайдалана білу – болашақ мамандар үшін маңызды. Білім беру мекемелері, мемлекет және жұмыс берушілер бірлесе отырып, бастаушы деңгейдегі жұмыс орындарының сапасын арттырып, жастарға жаңа техникаларды үйрете отырып, еңбек нарығына қосқан үлесін күшейтулері қажет.

TAGS: жасанды интеллект, еңбек нарығы, бастаушы деңгейдегі жұмыс, білім беру, жастарды оқыту, AI сауаттылығы, жұмысқа орналасу

Дереккөз: MIT Technology Review