Дэвид Синклердің бүкіл денені жасартатын дәрілерді сынау жоспары

Ұзақ өмір сүру саласының беделді ғалымы Дэвид Синклер адамның жасын молекулалық деңгейде төмендетуге бағытталған жаңа дәрілерді сынау жобасын қолға алған. Бұл идея медицинада жасартудың жүйелі әрі жан-жақты жолын іздеумен байланысты. Оның жоспары XPrize конкурсының құрамында адам ағзасын 10 жылға жасартатын дәрілерді сынақтан өткізуге бағытталған. Мұндай зерттеулер адамның ұзақ өмір сүру сапасына тікелей ықпал етуі мүмкін, сондықтан тақырып өзектілігін жоймайды.

Кіріспе

Жасартумен айналысатын ғылымның ең бір күрделі және қызықты саласы – эпигенетикалық қайта бағдарламалау. Бұл технология клеткалардың жасын өзгертіп, оларды алғашқы күйіне қайтару негізінде жасалады. Дэвид Синклердің зерттеулері осы бағыттағы ірі сынақтарды бастауды көздейді. Адам денесін түгелдей жаңартып, жас ұлғайған сайын пайда болатын аурулар мен организмнің әлсіреуін тежейтін бұл тәсіл адамзат үшін үлкен жаңалыққа айналуы ықтимал.

Негізгі түсіндірме

Эпигенетикалық қайта бағдарламалау 20 жыл бұрын ашылған молекулалық механизмге негізделеді. Ол арқылы ересек жасушаларды эмбрионға жақын стволды жасушаларға айналдыруға болады. Бұл процесс ДНҚ құрылымындағы арнайы белгілерді, яғни эпигенетикалық маркерлерді өзгерту арқылы іске асады. Осы жолмен жасушаның метаболизмі мен қызметтері жаңарып, оның «жасы» жасарған күйге ауысады. Қазіргі кезде Life Biosciences, Sinclair-дің компаниясы, мұндай механизмнің бір бөлігін – гендік терапияны адамның көзіне бағыттап сынаған. Бірақ Синклер енді толыққанды, фармацевтикалық препарат арқылы бүкіл ағзаны жасартуды жоспарлап отыр.

Осы тұрғыдан, химиялық қайта бағдарламалау тәсілі маңызды. Бұл құбылыс фармацевтикалық заттардың қан тамырлары арқылы ағзаның бүкіл жасушасына таралуын және оларды қайта жаңартуын меңзейді. Бұл әдіс гендік терапияға қарағанда қолжетімді әрі ыңғайлы ретінде қарастырылады. Бірақ зерттеушілер бұл процестің лабораториялық жағдайда өте күшті әрі тиімді болмағанын да айтып жүр.

Контекст және мысалдар

XPrize конкурсы – инновациялық жобаларды қолдап, қаржылық марапаттар беру арқылы технологияны жылдам дамытуды мақсат тұтатын халықаралық шара. Ол әртүрлі бағыттарда, соның ішінде денсаулықты ұзарту мен жасартуда да бәсекелестік ұйымдастырады. Қатысушылар адам денесінің иммундық, когнитивті және бұлшықет қызметін жақсарту арқылы жасына қатысты көрсеткіштерді кемінде 10 жылға арттыруға ұмтылады.

Синклердің командасы химиялық препараттарды сынау үшін дайындық жүргізіп, оларды «SL-100» деп атаған. Препараттың нақты құрамы құпия сақталады, бірақ кейбір құрамдас бөліктері витаминдер, дәрілер және экспериментальдық молекулалар жұптасуынан тұратыны белгілі. Басқа XPrize қатысушылары да әртүрлі химиялық коктейльдерді зерттеп, ұқсас мақсатқа жетуге тырысуда. Мысалы, басқа зерттеушілерден Вадим Гладышев экспериментальды дәрілердің төмен концентрациялары тиімді емес, ал жоғары концентрациялары токсикалық болуы мүмкін екенін анықтады.

Практикалық маңызы

Мұндай зерттеулердің нәтижесінде жасына сай емес жас ерекшеліктерін қалпына келтіруге мүмкіндік туады. Бұл қартаюмен байланысты созылмалы аурулар мен функциялар жетіспеушілігін азайтуға жол ашады. Химиялық қайта бағдарламалау адам қазанының барлық жасушаларын бірнеше дәрілер арқылы бірігіп әсер ету бағытымен жасалып, денсаулықты жақсарту және өмір сүру ұзақтығын көбейтуге септігін тигізеді.

Сонымен бірге, XPrize конкурсы арқылы жастың өлшемдік тәсілдері, яғни қартаюды бағалау стандарттары жетілдірілуі көзделеді. Бұл дәрі-дәрмектерді зерттеу мен оларды медициналық тұрғыда қолдануға рұқсат алу үшін маңызды қадам болмақ. Ғалымдар бұл әдістердің қауіпсіздігі мен тиімділігін жан-жақты тексеріп, болашақта кең қолданысқа енгізуді жоспарлауда.

Қорытынды

Дэвид Синклердің бастамасы жасартудың молекулалық механизмдерін түсінуді арттырып, фармацевтикалық жолмен дененің бәрін жаңартуға бағытталған алғашқы ауқымды сынақтардың қатарына енеді. Бұл бағыттағы зерттеулер ұзақ өмір мен денсаулықтың жаңа жүйесін қалыптастыруға ықпал етпек. Дегенмен, химиялық қайта бағдарламалаудың қауіпсіздігі мен тиімділігіне қатысты күрделі сынақтар мен келіспеушіліктер әлі де бар. Сонымен қатар, жасартуды бағалаудың нақты әрі сенімді әдістерін әзірлеу – саладағы маңызды міндеттердің бірі болып қалуда.

TAGS: жасарту, эпигенетика, қайта бағдарламалау, Дэвид Синклер, химиялық терапия, XPrize, ұзақ өмір

Дереккөз: MIT Technology Review