КОНФЕРЕНЦИЯ COP31: БҰЛ ЖЫЛҒЫ БҰҰ-КЛИМАТ СӨЙЛЕСУЛЕРІ ТУРАЛЫ НЕ БІЛУ КЕРЕК

Климаттың өзгеруі мәселелері әлем елдерінің назарында басты орын алады. Әр жыл сайын өтетін Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) климат бойынша конференциялары – жаһандық климаттық саясаттың бағытын айқындаушы маңызды оқиғалардың бірі. 2023 жылы осы конференция COP31 Түркияның Анталия қаласында өтті. Бұл іс-шара климаттің өзгеруі мәселесін шешу жаһандық деңгейде қалайша қаралуын көрсетіп, саяси диалог пен келіссөздердің өрісін айқындайды.

COP31 жаңа кезеңдегі климаттық келіссөздердің мәні

COP31 конференциясы 8 қарашада ресми түрде басталып, 20 қарашаға дейін жалғасты. Түркия мен Австралияның бірлескен басшылығымен өткен бұл жиында климат мәселелері бойынша ірі талқылауларға кең орын берілді. Күні бүгін әлем әділ әдістермен парников газдарын азайтуға және климаттың өзгеруіне бейімделуге бағытталған шараларды пысықтайды.

Әлемдегі геосаяси жағдайлардың күрделенуі, әсіресе Таяу Шығыстағы жанжалдар мен энергия бағаларының күрт көтерілуі климаттық саясатқа тікелей әсерін тигізеді. АҚШ-тың ресми делегациясыз қатысуы халықаралық келіссөздердің бір ерекшелігі болды. Елдің Париж келісімінен шыққаны және БҰҰ климаттық өзгерістер жөніндегі келісімінен бас тартуы көптеген мәселелерді күрделендірді.

Париж келісімі мен оның шынайы салдары

2012 жылы қабылданған Париж келісімі жылудың 1,5 градус Цельсийден аспауын көздеген маңызды халықаралық құжат болды. Алайда, Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының соңғы есебі бойынша бұл шектеу алдағы жылдары бұзылуға жақын. Бұл жағдай тез арада көміртегі шығарындыларын қысқарту және климаттық өзгерістердің ауыр зардаптарына бейімделу мәселелерін шешуді қажет етеді.

Қаржы және көміртегі шығарындыларын азайту

Климаттық өзгерістермен күресу мақсатында бай елдер 2035 жылға дейін жылына 300 миллиард доллар көлемінде қаражат бөліп, осы бағыттағы қызметті қаржыландыруды міндеттеді. OECD ұйымының деректері бойынша 2024 жылы бұл сома 136,7 миллиард долларға жетті. Сонымен бірге, климатқа бейімделу үшін қаржыландыру көлемін ұлғайту бағыты да маңызды мәселелер қатарында тұр.

Климаттың өзгеруінің салдары шынайы мысалдармен дәлелденді: жергілікті мұздықтардың еруі салдарынан Гималайда болған тасқын мыңдаған адамның өмірін қиып, миллиардтаған доллар шығынға әкеп соқты.

Фоссильді отындар мен келіссөздердің өзекті мәселелері

Бұрынғы келісімдерде көмір, мұнай сияқты фоссильді отындардан бас тарту қажеттігі ашық айтылған еді. Алайда, өткен жылы бұл сөз тіпті құжаттан алынған еді. Бұл мәселе Түркия мен Австралияға қатысты үлкен сынға себеп болды, себебі Австралия – көмір мен табиғи газдың ірі экспорттаушысы, ал Түркия энергетикалық жүйесінде сол отын түрлеріне тәуелді.

COP31-де фоссильді отындар тақырыбы келіссөздер барысында қайта қызу талқыланды. Бұл тақырыптың маңыздылығы – климаттық стратегиялардың шынайы өзгерістерге бағытталуын анықтауда тұр.

Қосалқы бастамалар мен жасанды интеллекттің орны

Конференцияның ресмилігіне қоса, Түркияның қоршаған ортаны қорғау министрі Мурат Курумның қолдауымен екі қосымша бастама жарияланды. Оның бірі – жасанды интеллекттің тұрақтылығын арттыруға бағытталған. Бұл бастаманың нақты міндеттемелері жоқ, бірақ мемлекеттердің оны қолдауын білдіруіне мүмкіндік береді.

Екінші бастама – электр энергиясының әлемдік энергия тұтынуындағы үлесін ұлғайту. Қазір бұл көрсеткіш шамамен 23 пайызды құрайды. Электр энергиясын таза көздерден алуды арттыру көміртегі шығарындыларын азайтуға септігін тигізеді. Бұл бағытта 2035 жылға қарай электр энергиясының тұтыну үлесін 35 пайызға жеткізу белгіленді.

Практикалық маңызы мен өмірге әсері

COP31 конференциясы климаттық өзгерістерге қарсы нақты іс-шараларды жүзеге асырудағы маңызды қадам болды. Қаржылық қолдау мен энергетикалық жүйені жаңғырту бойынша бағыттардың айқындалуы мемлекеттерге климаттық жауапкершілікті арттыруға түрткі болды. Сонымен бірге, фоссильді отындардан бас тарту және жасанды интеллектті экологиялық тұрғыдан қолдану мәселелері кеңінен талқыланды.

Бұл үдерістер жаһандық экономиканың тұрақтылығын қамтамасыз етіп, келешек ұрпаққа таза, қоршаған ортаға зиянсыз өмір сүру жағдайларын жасауға бағытталды.

Қорытынды

COP31 жалпы климаттық саясат пен халықаралық ынтымақтастықтың жаңа белестерін ашты. Әлем қауымдастығы климаттың өзгеруін тежеп, энергияны тиімді пайдалану мен қаржыландыру мәселелерінде келісілген міндеттерді жүзеге асыруды жалғастыруға ниетті. Келешекте атқарылатын жұмыстарға бағытталған бұл келіссөздер – жаһандық климаттық міндеттемелерді нығайтудағы маңызды кезең.

TAGS: климаттық өзгеріс, COP31, Париж келісімі, фоссильді отындар, жасанды интеллект, энергия тиімділігі, климаттық қаржыландыру

Дереккөз: MIT Technology Review