Тазартылған жолмен сирек кездесетін металлдарды алу
Сирек кездесетін металлдардың маңызы күннен-күнге артуда, себебі олар электроникадан бастап жаңартылатын энергия көздеріне дейінгі көптеген технологияларда қолданылады. Алайда, олардың алынып шығарылуы қоршаған ортаға үлкен зиян тигізері белгілі. Осыған байланысты, металл өндірісіндегі экологиялық зиянды азайтуға бағытталған шешімдер ерекше маңызды.
Сирек кездесетін металлдарға қатысты мәселелер мен жаңа көзқарас
Томас Вильалон кіші Сан-Антонио қаласында өсті, бірақ оның отбасы мексикадағы Монтеррей қаласынан шыққан. Монтеррей ірі болат өндірісі мен металл өңдеу орталығы болғандықтан, қала ауа ластануының зардабын көрген. Томас бала кезінде бұл атмосферада дем алу қиын екенін байқады. Алайда, оның ғылымға деген қызығушылығы, әсіресе материалтану мен инженерия саласы, оны тұрақты металл өндіруге бағыттады.
Ол MIT институтынан шыққан Boston Metal компаниясында жұмыс істей жүріп, болат өндірісіндегі көміртекті азайтуға арналған жобаларға қатысты. 2019 жылы Томас «Феникс Тейлингс» компаниясын құрды. Бұл компания өндірістік қалдықтардан сирек кездесетін металлдарды тиімді және экологиялық таза жолмен алу технологиясын жасап шығарды. Өнертапқының басты міндеті – тау-кен өндірісі кезінде пайда болатын миллиардтаған тонна қалдықтан арылу арқылы қоршаған ортаны қорғау.
Технологияның ерекшелігі және контексті
«Феникс Тейлингс» компаниясының дамытудағі электрохимиялық әдіс арнайы патенттелген технология болып саналады. Бұл әдіс сирек кездесетін металлдарды өндіру кезінде улы заттардың бөлінуін доғарады және жаңартылатын энергия көздері арқылы қуаттандырылғанда көміртегі шығарындыларын толығымен жояды. Бұл тұрғыда ол дәстүрлі металл өндіру үрдістерінен айтарлықтай ерекшеленеді.
Монтеррейдегі өндіріс қалдықтарының зияндылығын өз көзімен көрген Вильалон үшін бұл технологияның жасалуы тек қаржылық табыс әкелмей, әлеуметтік және экологиялық жауапкершілікке негізделген. Құрылтайшы командада оның серіктестері — Мишель Чао, Ник Майерс және Энтони Балладон бар. Олар тау-кен қалдықтарынан металл алу мәселесін шешуге бірлесіп атсалысады.
Практикалық маңызы мен қолданылу ауқымы
Бұл технология тау-кен өндірісі қалдықтарын қайта өңдеу арқылы экологиялық ластануды азайтып қана қоймай, сирек кездесетін металлдардың жаңа әрі тұрақты көзін қалыптастырады. Тау-кен қалдықтары негізінен төмен бағаға жарамсыз саналып, қоршаған ортаға залал тигізеді. Бірақ оларда маңызды металдардың мөлшері айтарлықтай болғандықтан, оны тиімді пайдалану өндіріс пен қоршаған орта арасындағы тепе-теңдікті сақтаудың тиімді құралы болып табылады.
Осындай экологиялық таза технологиялар металлургия саласының экологиялық ізін азайтуды көздеп, болашақ ұрпаққа таза ортаның сақталуына септігін тигізеді және өнеркәсіптің тұрақтылығын арттырады.
Қорытынды
Томас Вильалон және оның командасы жасаған электрохимиялық әдіс сирек кездесетін металлдарды өндіру ісіндегі экологиялық проблемаларды шешуге жол ашады. Тау-кен өндірісі қалдықтарын пайдалану арқылы металлургиялық өндірістің экологиялық зардаптарын төмендету және көміртегі шығарындыларын жою бағытындағы осы қадам тұрақты индустрия құруға үлес қосады.
Дереккөз: MIT Technology Review
