Жасанды интеллект және биологиялық қартаюды тежейтін салмақ тастау дәрілері
Салмақ тастауға арналған дәрілер адам ағзасында салмақты азайтудан бөлек, биологиялық қартаю үдерісін баяулатуы мүмкін. Бұл жаңалық фармацевтикалық компаниялар Eli Lilly және Novo Nordisk тарапынан жасалған зерттеулер нәтижесінде белгілі болды. Зерттеулерде «қартаю сағаттары» деп аталатын молекулалық құралдар арқылы науқастардың биологиялық жасын анықтау әдісі пайдаланылды. Қартаю сағаттары адамдардың ДНҚ-дегі уақыт өте келе жиналатын өзгерістерін, немесе соңғы нұсқаларында маңызды ақуыздардың деңгейлерін бақылау арқылы биологиялық жасын бағалайды.
Негізгі түсіндірме
Eli Lilly және Novo Nordisk компанияларының зерттеулері GLP-1 деп аталатын дәрілерді қабылдап жатқан семіздікпен немесе қант диабетімен ауыратын науқастардың биологиялық жасында айырмашылық бар екенін көрсетті. Жалған дәріні қабылдаған топқа қарағанда, дәрі қабылдағандарда биологиялық жас шамамен екі-үш жылға аз екені анықталды. Бұл айырмашылық қолданылған қартаю сағатының түріне және бақыланған ағзаның ерекшелігіне байланысты әртүрлі болды.
GLP-1 дәрілері миға аштықты басатын сигналдарды жеткізе отырып, адамның тамақтану деңгейін азайтады. Сонымен қатар, олардың әсері тек салмақ тастау мен аштықты тоқтатумен шектелмейді. Бұл дәрілер бүйрек қызметін жақсартады, қан қысымын төмендетеді және жалпы өлім қауіпін айтарлықтай азайтады.
Контекст және мысалдар
GLP-1 дәрілерінің қартаю процесіне әсерін бағалау үшін зерттеушілер биологиялық жасқа қатысты бірнеше бағытта жұмыс істеді. Мысалы, Novo Nordisk компаниясы семаглутид есімді дәрінің әсерін қан үлгілеріндегі ақуыздардың деңгейін анықтайтын протеомикалық сағаттар арқылы бақылады. Бұл зерттеуге 10 052 адам қатысты, олардың жартысы дәрі қабылдаса, қалғаны плацебо алды. Нәтижелер қартаю сағаттарының көрсеткіштері бойынша дәріні қабылдағандарда биологиялық жасында айтарлықтай төмендеу болғанын дәлелдеді.
Eli Lilly компаниясы өз дәрісі тирзепатидтің әсерін эпигенетикалық сағаттар көмегімен зерттеді, олар ДНҚ-дегі өзгерістердің қайталану деңгейін есептейді. Зерттеу көлемі кіші болғанымен, негізгі нәтижелер сәйкес келді: дәрімді қабылдаған адамның молекулалық жасы баяулады.
Қартаю сағаттарының пайдасы – олар биологиялық жас пен денсаулық жағдайын бақылауда сенімді құралға айналуына мүмкіндік береді. Стив Хорват, қартаю сағаттарын жасаушы, GLP-1 дәрілерінің қартаюды бірқалыпты тежейтін немесе керісінше бұратын «геропротекторлар» қатарына жатуы мүмкін екенін айтты.
Практикалық маңызы
GLP-1 дәрілері әлемдегі ең кең таралған дәрілердің қатарына қосылды. Мысалы, Eli Lilly-дің тирзепатиді Mounjaro және Zepbound атауларымен диабет пен семіздік аурулары үшін сатылады. Оның жылдық табысы 36 миллиард доллардан асты. Семаглутид дәрісі де нарықта кең таралып, екі орында тұр.
Жасушалық және молекулалық деңгейдегі қартаю сағаттарымен жүргізілген тәжірибелік зерттеулер, бұл дәрілердің ұзақ өмір сүруге және денсаулықты сақтауға ықпал етуі мүмкін екендігін көрсетті. Бұл бағыттағы келесі қадам – сау адамдарда, әсіресе, қарияларда, GLP-1 дәрілерінің қартаюға қарсы әсерін толық анықтау.
Мысалы, АҚШ-та ARPA-H агенттігі 60 жастан асқан сау адамдарды зерттеу үшін 38 миллион доллар бөлу арқылы семаглутидтің қартаюға қарсы әсерін тексеру жобасын қаржыландырды. Бұл зерттеу когнитивтік қабілеттер, қозғалыс мүмкіндігі мен сезімталдықтың өзгерістерін де назарға алады.
Қорытынды
Салмақ тастауға арналған GLP-1 дәрілері биологиялық қартаюды баяулатуға қабілетті болуы мүмкін. Бұл дәрілер денсаулыққа жан-жақты оң әсер етіп, ұзақ өмір сүру мен аурулардан қорғанысқа ықпал етеді. Биологиялық жас және қартаю сағаттары осы әсерді молекулалық деңгейде дәлелдей отырып, ұзақ өмір сүру ғылымын дамытуға жаңа мүмкіндіктер ашады. Дегенмен, дәрілердің жанама әсерлері мен олардың сау адамдарға пайдасы жайлы толық мәліметтер жинауды жалғастыру қажет.
Дереккөз: MIT Technology Review
