ЖАЗҒЫ ЖЫЛУ МӘСЕЛЕСІ ЖӘНЕ 2027 ЖЫЛҒЫ ҚЫСЫМ АҚПАРАТТАРЫ

Осы жаз мен солтүстік жартышардың көп аймақтары үшін ерекше ыстық кезең болды. Еуропа тарихындағы ең ыстық маусым—маусым мен шілде айлары тіркелген. АҚШ құрлық бөлігіндегі шілде айы да ең жоғары температурамен есте қалды. Оңтүстік Кореяда да жылдағы ең жоғары температура тіркелді. Бұл оқиғалар климаттың глобалды ыстыққа жол ашатын күрделі үрдісінің көрінісі болып отыр. Алдағы жылға болжамдар жасалып, 2027 жыл одан да күрделі болуы ықтимал екенін ғалымдар ескертіп отыр. Бұл мақаланың мақсаты – жазғы жылудың себептерін талдау, келесі жылы не күтетіні туралы түсінік беру және алдағы өзгерістерге дайындалудың маңыздылығын көрсету.

Жазғы жылудың негізгі себептері

Жыл сайын атмосферада қоршаған ортаның жылынуына алып келетін парникті газдар көбейіп келеді. Мұнай, көмір және газды жағу нәтижесінде атмосфераға шығарылатын көмірқышқыл газы мен метан сияқты газдар планетаның беткі қабатына түсетін күн сәулесінің бір бөлігін ұстап, жылудың артуына мүмкіндік береді. Бұл климаттың өзгерісіне, оның ішінде аптап ыстықтар мен жылу толқындарының жиілеуіне және қарқын алуына себеп болады.

Еуропа континенті жылыну қарқыны бойынша Арктикадан кейінгі екінші орында тұр. Сондықтан бұл аймақта жылу толқындары сирек және жұмсақ сипатын сақтап келген жоқ. Ғалымдардың зерттеулері бойынша, мысалы, 1976 жылғы мамыр айындағы жылу толқыны қазіргі климаттық жағдаймен салыстырғанда шамамен 3,5 °С төмен температурада болған болар еді. Бұл көшбасшы маусымдағы күрт жылудың климат өзгерісімен тығыз байланыста екенін айқын көрсетеді.

Контекст пен мысалдар

АҚШ-тың құрлық бөлігінде 2023 жылғы шілде айының температурасы ұзағырақ тарихтағы рекордтарды жаңартты. Бұл рекорд соңғы рет 1936 жылы Дуст Боул деп аталатын экологиялық дағдарыс кезінде орнатылған еді. Сондықтан қазіргі жылу толқындары тарихи түрде айтарлықтай алаңдататын жағдай болып отыр.

Келесі жылға қатысты болжамдарда Эль-Ниньо құбылысының маңызы ерекше. Бұл табиғи климаттық құбылыс Тынық мұхитындағы атмосфера мен теңіз ағыстарының өзара әрекеті нәтижесінде өзгерістер тудырады. Эль-Ниньо кезінде мұхиттың орталық бөлігіндегі су деңгейі жоғарылай отырып, атмосфераға жылудың қосымша мөлшерін бөледі. Бұл жаһандық ауа райына кеңінен ықпал етіп, жауын-шашын мен температураның ауытқуын тудырады.

Эль-Ниньо құбылысының даму жылдамдығы рекордтық деңгейге жетті. Климаттың өзгеру үстінде, мұхиттағы жылудың қосылуы мен атмосфераның тез жылылуы келесі жылдағы ауа райының күрделілігін күшейтеді. Бұған қоса, бұл құбылыстың жаһандық температураға әсері әдетте бір жылдан кейін байқалады, яғни 2027 жылы температураның биік шегіне жету ықтималдығы артады.

Практикалық маңызы мен әсері

Жазғы жылу толқындарының әсері тұрғын үй жағдайына, ауыл шаруашылығы мен энергетикалық жүйелерге тікелей әсер етеді. Ыстық ауа-райының әсерінен адамдардың денсаулығы нашарлап, судың және электр энергиясының тұтынысы артады. Сондықтан әрбір адам өзінің үйін жылыту мен салқындатуға дайындауы маңызды.

Қазіргі таңда ауа баптау құрылғыларын орнату, күн энергиясын пайдалану жүйелерін енгізу және тұрғын үйлердің жылу оқшаулауын жақсарту секілді шаралар қысқа мерзімде тиімді болады. Дегенмен, ұзақ мерзімді перспективада климаттың одан әрі тұрақсыздануын тоқтату үшін көмірсутекті отынға тәуелділікті азайту мен жаңартылатын энергия көздеріне көшу қажет.

Халықаралық қауымдастық пен мемлекеттер климаты өзгерісінің терең дағдарысын жеңу үшін бірлескен күрес жүргізуі керек. Бұл – Женева негізіндегі келісімдерден бастап, әр аймақтың экологиялық және экономикалық мүдделерін есепке ала отырып атқарылатын күрделі жұмыс.

Қорытынды

Жазғы жылу толқындары мен рекордтық температуралар климаттың тез өзгеретінін, оның жылжу қарқынының әдеттен тыс биік екенін дәлелдейді. Эль-Ниньо құбылысы және климат өзгерісі бірігіп әрі қарайғы жылдарда ыстықтың одан да жоғары деңгейге көтерілуіне себепші болады. Сондықтан жылу толқындарына қарсы алдын алу шараларын қабылдап, климаттық өзгеріспен күресуді жеделдету маңызды. Әр адам мен қоғам бірге әрекет етсе, осы сын-қатерлерді жеңуге болады.

TAGS: климаттың өзгерісі, жылу толқындары, Эль-Ниньо, жаһандық жылыну, экологиялық дағдарыс, энергия тиімділігі, табиғат ресурстары

Дереккөз: MIT Technology Review