Қоғамдық өмірдегі жасанды интеллект арқылы сот ісін жүргізудің жаңа кезеңі

Жасанды интеллект (ЖИ) технологияларының дамуымен сот жүйесіне арналған талаптар мен процестер өзгерістерге ұшырады. Әсіресе, адвокатсыз сотқа жүгінетін азаматтардың саны артты. Бұл құбылыс сот төрелігінің қолжетімділігін кеңейтуімен қатар, жаңа этикалық және құқықтық мәселелерді туындатты. Мақалада сотқа тапсырыс берушілердің көбі өз ісін ЖИ көмегімен дайындауы, сот төрелігі жүйесіне әсерлері, сондай-ақ, осы технологияны реттеу қажеттілігі талданады.

Кіріспе

АҚШ-тың Колорадо штатында федералдық магистрат судьясы Маритза Брасвелл көп жағдайда адвокатсыз келген азаматтардың сот материалдарын қарайды. Қаржылық қиындықтар мен іс ауқымының шағындығы себепті адвокат жалдай алмағандар саны артты. 2005-2026 жылдар аралығындағы 4,5 миллион федералдық азаматтық іс талдауы бойынша 2022 жылы сотқа адвокатсыз 11% адам жүгінсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 16,8% дейін өсті. Бұл өсуді судья Брасвелл жасанды интеллекттің белсенді қолданылуымен байланыстырады.

Негізгі түсіндірме

ЖИ құралдарын қолдану сот құжаттарының жазылу сапасын жақсартты, соның арқасында сот төрелігіне адвокатсыз келген азаматтардың құжаттары анық әрі ұғынықты болады. Бірақ судья Брасвелл кейде ЖИ-дің қателігі мен шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерін де анықтайды. Сонымен қатар, сот процестерінде өздігінен іс жүргізушілердің жеңіске жету мүмкіндігі ЖИ көмегімен де аса өзгермеген.

Зерттеушілер MIT және Оңтүстік Калифорния университетінің мамандары АҚШ соттарына берілген 1600 кездейсоқ алынған құжаттағы мәтіндердің 2023 жылы 1%-ы ЖИ арқылы жазылған болса, 2026 жылы бұл көрсеткіш 18%-ға дейін өскенін анықтаған.

Контекст және мысалдар

ЖИ технологиясын сот құжаттарын дайындауда қолдану, мысалы, Microsoft Copilot сияқты құралдарды пайдаланып, азаматтар өз шағымдарын жеңіл әрі жүйелі түрде жазуда. Вермонт штатында адвокатсыз сотқа жүгінгендердің саны 2022 жылға дейін жылына 45 болса, 2024 жылы 1100-ден асқан. Онлайн қауымдастықтар сот ісін ЖИ көмегімен қалай жүргізу керектігі туралы кеңестер бөліседі.

Алайда, ақпараттық оң нәтижелерге қарамастан, соттың өзі, адвокат пен клиент арасындағы құпиялылық пен сенімділік мәселесін ЖИ-ге қатысты қай салала талқылауда. Мысалы, Чатбот арқылы берілген заңгерлік кеңестердің құпиялылығы мен жауапкершілігі расталмаған. Мичиган штатының соты азаматтың ЧатGPT-пен жазысуы заңдық жұмыс материалы ретінде қорғалуы тиіс деген шешім шығарғанымен, Нью-Йорк соты керісінше пікір білдірді.

Практикалық маңызы

ЖИ заңгерлік кеңестің сапасын толық қамтамасыз етпейді. Құжаттарды жасау оңайлағанымен, соттік процесс пен заңды әдістердің күрделілігін толық жеңілдетпейді. Кейбір соттарда ЖИ кеңесін қолданып, өздігінен іс жүргізіп жүрген азаматтар дұрыс емес ақпаратқа сүйенеды. Мысалы, Калифорниядағы соттың бірінде ЧатGPT арқылы алынған асыра бағаланған өтемақы талап етудің қате екені анықталды. ЖИ қатесі үшін жауапкершілікті кім мойындауы тиіс деген сұрақ та өзекті болып отыр. Nippon Life Insurance компаниясы OpenAI-ге қарсы сот ісін қозғады, онда ЧатGPT заңгерлік қызмет көрсету лицензиясы жоқ екенін алға тартты.

Сонымен қатар, заң шығарушылар Чатботтардың заңгерлер сияқты тәртіп сақтауын, жауапкершілікті бөлісуін қамтамасыз ету үшін арнайы заңдар әзірлеуде. Нью-Йорк штаты чатботтардың заңгер ретінде әрекет етуін шектеу туралы заң жобасын ұсынды. АҚШ конгрессі де осы бағытта бірнеше ұсыныстарды қарастыруда.

Қорытынды

ЖИ сот ісінің тиімділігін арттыра отырып, заңдық қолжетімділікті кеңейтті. Бірақ оның толықтай заңгердің орнына өтуіне әлі қол жеткізілмеген. Сот жүйесі мен қоғам заңгерлік кеңестердің сапасы мен құпиялығын қамтамасыз ету, сондай-ақ ол үшін жауапкершілікті айқындау қажеттігін түсінуде. ЖИ және сот процестері арасындағы тепе-теңдік табу бүгінгі күннің басты міндеттерінің бірі болып қала береді.

Дереккөз: MIT Technology Review